Zdrowie: Światowa Organizacja Zdrowia w Genewie

2Powstała w 1948 roku

Konstytucja WHO weszła w życie 7 kwietnia 1948 roku, gdy ratyfikował ją 26. z 61 rządów, które ją podpisały. Pierwsze Światowe Zgromadzenie Zdrowia rozpoczęło się w Genewie 24 czerwca 1948 roku; przyjechały delegacje 53 z 55 ówczesnych państw członkowskich.

3Dlaczego WHO jest w Genewie

O siedzibie zdecydowano na samym początku. Pierwsze Światowe Zgromadzenie Zdrowia postanowiło w 1948 roku, że siedziba WHO będzie w Genewie – mieście, w którym obradowało i w którym działały już inne organizacje międzynarodowe.

4Światowe Zgromadzenie Zdrowia

Światowe Zgromadzenie Zdrowia jest organem decyzyjnym WHO. Biorą w nim udział delegacje wszystkich państw członkowskich. Zgromadzenie ustala politykę organizacji, powołuje dyrektora generalnego na wniosek Rady Wykonawczej i zatwierdza budżet.

Zbiera się co roku w Genewie. Daty i porządek obrad w danym roku znajdziesz pod linkiem do WHO w źródłach.

5Rada Wykonawcza

Między Zgromadzeniami pracę prowadzi Rada Wykonawcza. Ma 34 członków z kwalifikacjami w dziedzinie zdrowia, wybieranych na trzyletnie kadencje. Jej głównym zadaniem jest wykonywanie decyzji i polityki Zgromadzenia Zdrowia, a także doradzanie mu i ułatwianie jego pracy.

Rada zbiera się co roku w styczniu i między innymi ustala porządek obrad najbliższego Zgromadzenia oraz rezolucje, nad którymi będzie ono głosować. Po Zgromadzeniu odbywa się drugie, krótsze posiedzenie.

6Międzynarodowe przepisy zdrowotne

Najwyraźniejszym przykładem wiążącej reguły zdrowotnej przyjętej w Genewie są Międzynarodowe przepisy zdrowotne (IHR). Ich obecną postać, nazywaną IHR (2005), przyjęło 58. Światowe Zgromadzenie Zdrowia 23 maja 2005 roku; weszła w życie 15 czerwca 2007 roku. Stronami są niemal wszystkie państwa świata, także niektóre spoza grona członków WHO.

Przepisy zobowiązują państwa do zgłaszania WHO szerokiego zakresu zdarzeń, które mogą zagrażać zdrowiu publicznemu, i wyznaczają ramy koordynowania reakcji na zdarzenia, które mogą stanowić stan zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym.

Przepisy zostały później zmienione. Poprawki przyjęte przez 77. Zgromadzenie w 2024 roku weszły w życie 19 września 2025 roku; wprowadzają m.in. wyższy poziom alarmu – stan zagrożenia pandemicznego. Państwo-strona, które odrzuciło poprawki, pozostaje związane wcześniejszym tekstem.

7Reguły zdrowotne ponad granicami

Choroby nie zatrzymują się na granicach, dlatego zdrowie jest jedną z dziedzin, w których genewskie reguły międzynarodowe znaczą najwięcej. Nie wszystko, co przyjmuje Zgromadzenie, wiąże państwa w ten sam sposób. Konstytucja WHO daje mu trzy narzędzia. Konwencja (art. 19) wymaga większości dwóch trzecich głosów i wiąże członka dopiero wtedy, gdy ten ją przyjmie zgodnie z własną procedurą konstytucyjną. Regulaminy (art. 21), takie jak Międzynarodowe przepisy zdrowotne, wchodzą w życie dla wszystkich członków z wyjątkiem tych, które w wyznaczonym terminie je odrzucą albo zgłoszą zastrzeżenia (art. 22). Zalecenia (art. 23) nie są wiążące.

Większość rezolucji Zgromadzenia również nie jest prawnie wiążąca: wyznaczają kierunek polityki, a nie nakładają zobowiązań. Teksty publikuje WHO; jak wszędzie w tym serwisie, objaśniamy je i linkujemy do nich, zamiast je przedrukowywać.